SEASON OF CREATION / MÙA SÁNG TẠO 2026
1 Sept 2026As we celebrate this SEASON OF CREATION / MÙA SÁNG TẠO this year we will publish short excerpts from the document “Laudate Sí” (written by Pope Francis in 2015) each week – in English and Vietnamese. We hope you find these publications inspiring and helpful.
Nhân dịp mừng kính MÙA SÁNG TẠO năm nay, chúng tôi sẽ đăng các đoạn trích ngắn từ văn kiện “Laudate Sí” (được viết bởi Đức Giáo hoàng Phanxicô vào năm 2015) mỗi tuần – bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt. Hy vọng rằng những bài đăng này sẽ mang lại nguồn cảm hứng và hữu ích cho quý vị.
INTRODUCTION
2. This sister now cries out to us because of the harm we have inflicted on her by our irresponsible use and abuse of the goods with which God has endowed her. We have come to see ourselves as her lords and masters, entitled to plunder her at will. The violence present in our hearts, wounded by sin, is also reflected in the symptoms of sickness evident in the soil, in the water, in the air and in all forms of life……
3. In this Encyclical, I would like to enter into dialogue with all people about our common home……
5. The destruction of the human environment is extremely serious, not only because God has entrusted the world to us men and women, but because human life is itself a gift which must be defended from various forms of debasement……
Authentic human development has a moral character. It presumes full respect for the human person, but it must also be concerned for the world around us and “take into account the nature of each being and of its mutual connection in an ordered system”. Accordingly, our human ability to transform reality must proceed in line with God’s original gift of all that is….
6. Pope Benedict asked us to recognize that the natural environment has been gravely damaged by our irresponsible behaviour. The social environment has also suffered damage. Both are ultimately due to the same evil: the notion that there are no indisputable truths to guide our lives, and hence human freedom is limitless. We have forgotten that “man is not only a freedom which he creates for himself. Man does not create himself. He is spirit and will, but also nature”…...
The misuse of creation begins when we no longer recognize any higher instance than ourselves, when we see nothing else but ourselves”…….
8. Patriarch Bartholomew has spoken in particular of the need for each of us to repent of the ways we have harmed the planet, for “inasmuch as we all generate small ecological damage”, we are called to acknowledge “our contribution, smaller or greater, to the disfigurement and destruction of creation”.........
He asks us to replace consumption with sacrifice, greed with generosity, wastefulness with a spirit of sharing, an asceticism which “entails learning to give, and not simply to give up. It is a way of loving, of moving gradually away from what I want to what God’s world needs. It is liberation from fear, greed and compulsion”…….
Saint Francis of Assisi
11. Such a conviction cannot be written off as naive romanticism, for it affects the choices which determine our behaviour. If we approach nature and the environment without this openness to awe and wonder, if we no longer speak the language of fraternity and beauty in our relationship with the world, our attitude will be that of masters, consumers, ruthless exploiters, unable to set limits on their immediate needs…… The poverty and austerity of Saint Francis were no mere veneer of asceticism, but something much more radical: a refusal to turn reality into an object simply to be used and controlled………
My appeal
13. I want to recognize, encourage and thank all those striving in countless ways to guarantee the protection of the home which we share. Particular appreciation is owed to those who tirelessly seek to resolve the tragic effects of environmental degradation on the lives of the world’s poorest…….
15. It is my hope that this Encyclical Letter, which is now added to the body of the Church’s social teaching, can help us to acknowledge the appeal, immensity and urgency of the challenge we face……
MỞ ĐẦU
- Người chị em này giờ đây đang thiết tha kêu cứu với chúng ta vì những tổn hại chúng ta đã gây ra cho chị do việc sử dụng vô trách nhiệm và lạm dụng những của cải mà Thiên Chúa đã ban tặng cho chị. Chúng ta tự coi mình là chúa tể và chủ nhân của chị, có quyền cướp bóc chị theo ý muốn. Sự bạo lực hiện diện trong tâm hồn chúng ta, vốn bị tổn thương bởi tội lỗi, cũng được phản ánh qua các triệu chứng bệnh tật rõ ràng trong đất, trong nước, trong không khí và trong mọi hình thái sự sống……
- Trong Thông điệp này, tôi muốn bước vào cuộc đối thoại với tất cả mọi người về ngôi nhà chung của chúng ta……
- Sự hủy hoại môi trường con người là vô cùng nghiêm trọng, không chỉ vì Thiên Chúa đã ký thác thế giới này cho đàn ông và phụ nữ chúng ta, mà bởi vì chính sự sống con người là một món quà phải được bảo vệ khỏi các hình thức suy thoái khác nhau…… Sự phát triển con người đích thực mang tính chất luân lý. Nó đòi hỏi sự tôn trọng trọn vẹn đối với nhân vị, nhưng nó cũng phải quan tâm đến thế giới xung quanh chúng ta và “phải tính đến bản chất của mỗi hữu thể và mối liên hệ tương hỗ của nó trong một hệ thống có trật tự”. Do đó, khả năng biến đổi thực tại của con người chúng ta phải tiến hành phù hợp với món quà ban đầu của Thiên Chúa về tất cả những gì đang hiện hữu….
- Đức Giáo hoàng Biển Đức đã yêu cầu chúng ta nhìn nhận rằng môi trường tự nhiên đã bị hủy hoại nghiêm trọng do hành vi vô trách nhiệm của chúng ta. Môi trường xã hội cũng chịu tổn hại. Cả hai rốt cuộc đều do cùng một thứ dữ: quan niệm cho rằng không có những chân lý bất di bất dịch để hướng dẫn đời sống chúng ta, và do đó tự do của con người là vô hạn. Chúng ta đã quên rằng “con người không chỉ là một sự tự do do chính mình tạo ra. Con người không tự tạo ra chính mình. Con người là tinh thần và ý chí, nhưng cũng là tự nhiên”…... Việc lạm dụng thụ tạo bắt đầu khi chúng ta không còn công nhận bất kỳ đấng bề trên nào cao hơn chính mình, khi chúng ta không nhìn thấy gì khác ngoài chính bản thân mình”…….
- Đức Thượng phụ Bác-tô-lô-mê-ô đã nói cụ thể về nhu cầu mỗi người chúng ta phải sám hối về những cách thức chúng ta đã gây hại cho hành tinh, bởi vì “trong chừng mực tất cả chúng ta đều tạo ra những tổn hại sinh thái nhỏ”, chúng ta được kêu gọi để thừa nhận “sự đóng góp của chúng ta, dù nhỏ hay lớn, vào việc làm biến dạng và hủy hoại công trình tạo dựng”......... Ngài yêu cầu chúng ta thay thế sự tiêu thụ bằng sự hy sinh, lòng tham lam bằng sự quảng đại, sự lãng phí bằng tinh thần chia sẻ, một lối sống khổ hạnh mà “đòi hỏi việc học cách cho đi, chứ không đơn thuần là từ bỏ. Đó là một cách yêu thương, cách chuyển dịch dần dần từ những gì tôi muốn sang những gì thế giới của Thiên Chúa cần. Đó là sự giải thoát khỏi nỗi sợ hãi, lòng tham và sự ép buộc”…….
Thánh Phanxicô thành Assisi
- Một niềm xác tín như thế không thể bị gạt bỏ như là chủ nghĩa lãng mạn ngây ngô, bởi vì nó ảnh hưởng đến những lựa chọn định hình hành vi của chúng ta. Nếu chúng ta tiếp cận tự nhiên và môi trường mà không có sự cởi mở này đối với niềm kính sợ và kinh ngạc, nếu chúng ta không còn nói ngôn ngữ của tình huynh đệ và vẻ đẹp trong mối quan hệ với thế giới, thái độ của chúng ta sẽ là thái độ của những ông chủ, những người tiêu thụ, những kẻ bóc lột nhẫn tâm, không thể đặt ra giới hạn cho những nhu cầu tức thời của mình…… Sự nghèo khó và khắc khổ của Thánh Phanxicô không đơn thuần là lớp vỏ bọc bên ngoài của lối sống khổ hạnh, mà là một điều gì đó tận căn hơn nhiều: sự khước từ biến thực tại thành một đối tượng chỉ để sử dụng và kiểm soát………
Lời kêu gọi của tôi
- Tôi muốn ghi nhận, khuyến khích và cảm ơn tất cả những ai đang nỗ lực bằng vô số cách thức để bảo đảm việc bảo vệ ngôi nhà mà chúng ta đang chia sẻ. Sự trân trọng đặc biệt được dành cho những ai đang không mệt mỏi tìm cách giải quyết các tác động bi thảm của sự suy thoái môi trường đối với cuộc sống của những người nghèo nhất thế giới…….
- Tôi hy vọng rằng Thư Thông điệp này, giờ đây được thêm vào kho tàng học thuyết xã hội của Giáo hội, có thể giúp chúng ta nhìn nhận lời kêu gọi, sự to lớn và tính cấp bách của thách đố mà chúng ta đang phải đối mặt……
CHAPTER ONE
WHAT IS HAPPENING TO OUR COMMON HOME
18. Although change is part of the working of complex systems, the speed with which human activity has developed contrasts with the naturally slow pace of biological evolution……
I. POLLUTION AND CLIMATE CHANGE
Pollution, waste and the throwaway culture
20. Technology, which, linked to business interests, is presented as the only way of solving these problems, in fact proves incapable of seeing the mysterious network of relations between things and so sometimes solves one problem only to create others……
21. The earth, our home, is beginning to look more and more like an immense pile of filth……
22. We have not yet managed to adopt a circular model of production capable of preserving resources for present and future generations, while limiting as much as possible the use of non-renewable resources, moderating their consumption, maximizing their efficient use, reusing and recycling them…….
Climate as a common good
23. A very solid scientific consensus indicates that we are presently witnessing a disturbing warming of the climatic system. In recent decades this warming has been accompanied by a constant rise in the sea level and, it would appear, by an increase of extreme weather events, even if a scientifically determinable cause cannot be assigned to each particular phenomenon…….
24. Warming has effects on the carbon cycle……. Carbon dioxide pollution increases the acidification of the oceans and compromises the marine food chain. If present trends continue, this century may well witness extraordinary climate change and an unprecedented destruction of ecosystems, with serious consequences for all of us…….
25. Climate change is a global problem with grave implications: environmental, social, economic, political and for the distribution of goods……. Many of the poor live in areas particularly affected by phenomena related to warming, and their means of subsistence are largely dependent on natural reserves and ecosystemic services such as agriculture, fishing and forestry……. There has been a tragic rise in the number of migrants seeking to flee from the growing poverty caused by environmental degradation. They are not recognized by international conventions as refugees; they bear the loss of the lives they have left behind, without enjoying any legal protection whatsoever…….
26. Many of those who possess more resources and economic or political power seem mostly to be concerned with masking the problems or concealing their symptoms, simply making efforts to reduce some of the negative impacts of climate change…….
II. THE ISSUE OF WATER
27. Other indicators of the present situation have to do with the depletion of natural resources. We all know that it is not possible to sustain the present level of consumption in developed countries and wealthier sectors of society, where the habit of wasting and discarding has reached unprecedented levels. The exploitation of the planet has already exceeded acceptable limits, and we still have not solved the problem of poverty.
28. Fresh drinking water is an issue of primary importance, since it is indispensable for human life and for supporting terrestrial and aquatic ecosystems……. Water poverty especially affects Africa where large sectors of the population have no access to safe drinking water or experience droughts which impede agricultural production. Some countries have areas rich in water while others endure drastic scarcity.
29. Every day, unsafe water results in many deaths and the spread of water-related diseases, including those caused by microorganisms and chemical substances. Dysentery and cholera, linked to inadequate hygiene and water supplies, are a significant cause of suffering and of infant mortality.
30. ……in some places there is a growing tendency, despite its scarcity, to privatize this resource, turning it into a commodity subject to the laws of the market. Yet access to safe drinkable water is a basic and universal human right, since it is essential to human survival and, as such, is a condition for the exercise of other human rights……. But water continues to be wasted, not only in the developed world but also in developing countries which possess it in abundance.
CHƯƠNG MỘT
BẢO VỆ NGÔI NHÀ CHUNG CỦA CHÚNG TA
18. Mặc dù sự thay đổi là một phần trong hoạt động của các hệ thống phức tạp, tốc độ phát triển của các hoạt động nhân loại lại tương phản với tốc độ tiến hóa sinh học vốn tự nhiên chậm chạp……
I. Ô NHIỄM VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Ô nhiễm, chất thải và văn hóa vứt bỏ
20. Công nghệ, một yếu tố khi gắn liền với các lợi ích kinh doanh, được trình bày như là cách duy nhất để giải quyết những vấn đề này, trên thực tế lại chứng tỏ không có khả năng nhìn thấy mạng lưới quan hệ huyền bí giữa các sự vật, và do đó đôi khi giải quyết được một vấn đề này chỉ để tạo ra những vấn đề khác……
21. Trái đất, ngôi nhà của chúng ta, đang bắt đầu ngày càng trông giống như một đống rác bẩn thỉu khổng lồ……
22. Chúng ta vẫn chưa quản lý được việc áp dụng một mô hình sản xuất tuần hoàn có khả năng bảo tồn tài nguyên cho các thế hệ hiện tại và tương lai, đồng thời hạn chế tối đa việc sử dụng các nguồn tài nguyên không tái tạo, điều tiết mức tiêu thụ của chúng, tối đa hóa việc sử dụng hiệu quả, tái sử dụng và tái chế chúng…….
Khí hậu như một công ích
23. Một sự đồng thuận khoa học rất vững chắc chỉ ra rằng chúng ta hiện đang chứng kiến một sự nóng lên đáng lo ngại của hệ thống khí hậu. Trong những thập kỷ gần đây, sự nóng lên này đi kèm với sự dâng lên liên tục của mực nước biển và, có vẻ như, bởi sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan, ngay cả khi một nguyên nhân có thể xác định được về mặt khoa học không thể được quy cho từng hiện tượng cụ thể…….
24. Sự nóng lên có tác động đến chu trình carbon……. Ô nhiễm carbon dioxide làm tăng sự axit hóa các đại dương và làm tổn hại đến chuỗi thức ăn đại dương. Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, thế kỷ này có thể sẽ chứng kiến sự biến đổi khí hậu bất thường và sự hủy hoại chưa từng thấy đối với các hệ sinh thái, với những hậu quả nghiêm trọng cho tất cả chúng ta…….
25. Biến đổi khí hậu là một vấn đề toàn cầu với những hàm ý nghiêm trọng: về mặt môi trường, xã hội, kinh tế, chính trị và đối với việc phân phối của cải……. Nhiều người nghèo sống ở các khu vực đặc biệt bị ảnh hưởng bởi các hiện tượng liên quan đến sự nóng lên, và các phương tiện sinh kế của họ phần lớn phụ thuộc vào các khu bảo tồn tự nhiên và các dịch vụ hệ sinh thái như nông nghiệp, đánh bắt cá và lâm nghiệp……. Đã có một sự gia tăng bi thảm về số lượng người di cư tìm cách trốn chạy khỏi sự nghèo đói ngày càng tăng do suy thoái môi trường gây ra. Họ không được các công ước quốc tế công nhận là người tị nạn; họ phải gánh chịu sự mất mát của cuộc sống mà họ đã để lại phía sau, mà không được hưởng bất kỳ sự bảo vệ pháp lý nào…….
26. Nhiều người trong số những người sở hữu nhiều tài nguyên hơn và có quyền lực kinh tế hoặc chính trị dường như hầu hết chỉ quan tâm đến việc che giấu các vấn đề hoặc che đậy các triệu chứng của chúng, chỉ đơn giản là nỗ lực giảm bớt một số tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu…….
II. VẤN ĐỀ NƯỚC
27. Các chỉ số khác về tình hình hiện tại liên quan đến sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên. Tất cả chúng ta đều biết rằng không thể duy trì mức tiêu thụ hiện tại ở các nước phát triển và các khu vực giàu có hơn của xã hội, nơi thói quen lãng phí và vứt bỏ đã đạt đến mức chưa từng có. Sự khai thác hành tinh đã vượt quá giới hạn chấp nhận được, và chúng ta vẫn chưa giải quyết được vấn đề nghèo đói.
28. Nước uống sạch là một vấn đề có tầm quan trọng hàng đầu, vì nó không thể thiếu cho sự sống của con người và cho việc hỗ trợ các hệ sinh thái trên cạn và dưới nước……. Sự nghèo đói về nước đặc biệt ảnh hưởng đến châu Phi, nơi các bộ phận lớn dân số không được tiếp cận với nước uống an toàn hoặc trải qua những đợt hạn hán cản trở sản xuất nông nghiệp. Một số quốc gia có những vùng giàu tài nguyên nước trong khi những quốc gia khác phải chịu đựng sự khan hiếm trầm trọng.
29. Mỗi ngày, nước không an toàn dẫn đến nhiều ca tử vong và sự lây lan của các bệnh liên quan đến nước, bao gồm cả những bệnh do vi sinh vật và các chất hóa học gây ra. Bệnh lỵ và bệnh tả, liên quan đến việc vệ sinh và cung cấp nước không đầy đủ, là một nguyên nhân đáng kể gây ra đau khổ và tử vong ở trẻ sơ sinh.
30. ……ở một số nơi đang có xu hướng gia tăng, bất chấp sự khan hiếm của nó, nhằm tư nhân hóa nguồn tài nguyên này, biến nó thành một hàng hóa chịu sự chi phối của các quy luật thị trường. Tuy nhiên, việc tiếp cận nước uống an toàn là một quyền cơ bản và phổ quát của con người, vì nó thiết yếu cho sự sinh tồn của con người và như vậy, là một điều kiện để thực hiện các quyền con người khác……. Nhưng nước tiếp tục bị lãng phí, không chỉ ở thế giới phát triển mà còn ở các nước đang phát triển vốn sở hữu nguồn nước dồi dào.